logo

 

درباره قطبهاى علمى:
 مقدمه
قطبهای علمی (Centers Of Excellence ) در دهه های اخير توسط مجامع علمی در جهان ايجاد شده و توسعه يافته است و اهداف عمده آنها عبارتند از: ايجاد رقابت سالم، نوآوری، ارتقای کيفيت و توليد دانش فنی. انتظار می رود از رهگذر ايجاد قطبهای علمی سطح آموزش و پژوهش در کل کشور ارتقا يابد و برای حل مسائل و معضلات اساسی کشور از طريق رشد و فناوری چاره جويی شود.

تشکيل قطبهای علمی
در اجراى بند 6 راهکارهاى اجرايى قانون برنامه سوم توسعه اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى جمهورى اسلامى ايران (1383-1379) که اذعان مى دارد:
" تعدادى از دانشگاهها و موسسات آموزش عالى،‌ مراکز و موسسات پژوهشى به عنوان قطب و پايگاه اصلى رشته هاى مختلف علوم پيش بينى و راهکارهاى حمايتى ادارى و مالى و فنى و قانونى با هدف تبديل آنها به مرکز پيشرفته علمى در حوزه ها ى مختلف علوم در بلند مدت، تنظيم خواهد شد."
آيين‏ نامه قطبهاى علمى مشتمل بر 8 ماده و 7 تبصره در تاريخ 3/8/79 به تصويب وزير علوم،‌ تحقيقات و فناورى رسيد و طى بخشنامه شماره 1505 /21 مورخ 15/8/79 به دانشگاهها ابلاغ شد.

تعريف قطبهای علمی
طبق ماده 1 آيين نامه، به يک گروه علمى (آموزشى يا پژوهشى) که داراى فعاليتهاى علمى و ويژگيهاى برجسته اى در زمينه هاى آموزشى، پژوهشى و همکاريهاى علمى وبين المللى باشد، قطب علمى گفته مى شود.

اهداف و وظايف قطبهاى علمى
* دستيابى به آخرين يافته هاى علمى و افزايش مشارکت در گسترش مرزهاى دانش واعتلاى موقعيت علمى کشور
* تربيت پژوهشگران و انديشمندان تراز اول؛
* ايجاد محيطى پويا و مولد علم؛
* برقرارى ارتباطات موثر بين المللى؛
* جذب اعضاى هيات علمى و پژوهشگران برجسته ايرانى مقيم داخل و خارج از کشور؛
* انجام دادن پژوهشهاى لازم براى حل معضلات اساسى کشور؛
* داير کردن رشته هاى جديد مورد نياز کشور در سطوح عالى؛
 

شرايط لازم برای قطب علمی شدن
هر گروه آموزشی يا پژوهشی به شرط داشتن يک هسته علمی قوی (حداقل 5 عضو هيات علمی استاد و دانشيار با عملکرد آموزشی و پژوهشی برجسته در طول 5 سال اخير) و ارائه يک برنامه پنج ساله برای تحقق هدفهای قطبهای علمی باتکيه بر مزيتهای نسبی و نيازهای آتی کشور می تواند متقاضی احراز عنوان قطب علمی شود.

فرايند شناسايى قطبهاى علمى
شناسايی قطبهای علمی طی مراحل زير صورت می گيرد:
* درخواست از سوى گروههاى واجد شرايط؛
* ارزيابى قابليتهاى گروه متقاضى از لحاظ عملکرد آموزشی، پزوهشی، همکاريهای علمی و بين المللی و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری؛
* ارائه برنامه از سوى گروه متقاضى؛
* ارزيابى برنامه در کميسيون تخصصى؛
* تصويب در شوراى قطبهاى علمى و ابلاغ آن؛

شورای قطبهای علمی
شورای قطبهای علمی مطابق مفاد ماده 6 آيين نامه قطبهای علمی به منظور شناسايی، حمايت، نظارت و ارزيابی قطبهای علمی تشکيل شده است. اعضای شورای قطبهای علمی با توجه به اصلاح انجام شده طی نامه شماره 1590/135 مورخ 3/8/82 عبارتند از:
* وزير علوم، تحقيقات و فناوری (رئيس شورا)؛
* معاون آموزشی وزارت( نايب رئيس شورا)؛
* معاون پژوهشی وزارت؛
* معاون فناوری وزارت؛
* معاون پژوهشی فرهنگستان علوم جهوری اسلامی ايران؛
* سه تا هفت نفر از اعضای هيات علمی برجسته کشور؛
* رئيس موسسه پژوهش و برنامه ريزی آموزش عالی(دبيرشورا)؛

حمايت از قطبهاى علمى
بر اساس بند 9 راهکارهاى اجرايى قانون برنامه سوم توسعه اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى جمهورى اسلامى ايران (1383-1379) که اذعان مى دارد:
" از ايجاد مراکز و قطبهاى علمى و فناورى در کشور حمايت شده و زمينه هاى توسعه آنها فراهم شود."
از ابتدای برنامه سوم توسعه (1379) در ضمن اعتبارات وزارت علوم، تحقيقات و فناوری، رديف اعتباری مستقلی با عنوان تحقق قطبهای علمی کشور ايجاد شده است که توزيع اعتبارات اين رديف بر اساس برنامه و عملکرد قطبهای علمی زير نظر شورای قطبهای علمی و توسط دبيرخانه شورای مذکور انجام می شود.

قطبهای علمی مصوب
شورای قطبهای علمی در حال حاضر بالغ بر 69 گروه علمی را به عنوان قطب علمی شناسايی کرده است که از اين تعداد 26 قطب در گروه فنی و مهندسی در رشته های زير می باشد:
مهندسى پزشکى، مکانيک، برق، مواد، عمران، شيمى، نساجى،‌ معدن، مکاترونيک و فن‌آورى زير دريا

12 قطب علمى در گروه علوم پايه در رشته‌هاى:
آمار، رياضى، شيمى، زمين‌شناسى، زيست‌شناسى، فيزيک

19 قطب علمى در گروه کشاورزى و دامپزشکى در رشته‌هاى:
آبيارى و آبادانى، باغبانى، دامپزشکى، زراعت و اصلاح نباتات، گياه پزشکى، خاکشناسى، علوم دامى
12 قطب علمى در گروه علوم انسانى و هنر در رشته‌هاى:
ادبيات فارسى، اقتصاد، جغرافيا، حقوق، معمارى و شهرسازى